Geplaatst op: 04/05/2022

Symposium Kansen en uitdagingen in het leesonderwijs.

Het Expertisecentrum Nederlands bestaat 25 jaar. Dit vieren we op donderdag 2 juni 2022 met het symposium Kansen en uitdagingen in het leesonderwijs. We richten ons hierbij op zowel technisch lezen als begrijpend lezen. U bent van harte uitgenodigd voor deze inspirerende middag waar we ingaan op recente ontwikkelingen in het Nederlandse leesonderwijs, samen in gesprek gaan over praktijkonderzoek en verhalen delen uit de onderwijspraktijk.

Wij hebben voor deze middag een afwisselend programma voor beleidsmedewerkers, lerarenopleiders, onderzoekers, onderwijsadviseurs, behandelaren, taalcoordinatoren, schoolleiders en internbegeleiders. 

Programma

Donderdag 2 juni 2022

13:00     Inloop met koffie & thee

13:30     Welkom: 25 jaar Expertisecentrum Nederlands

13:45     Lezing "Kansen en uitdagingen in begrijpend lezen van digitale teksten" - prof. dr. Eliane Segers

14:45     Mini-lezingen ronde 1

16:00     Mini-lezingen ronde 2

16:45     Borrel

18:00     Einde symposium

Een beschrijving van de mini-lezingen vindt u onderaan deze pagina.

Aanmelden

De registratie voor dit symposium is gesloten. 

Deelname aan het symposium is gratis. Maar het is natuurlijk niet gratis om het te organiseren. We maken kosten en gaan verplichtingen aan op basis van uw aanmelding. Bent u onverhoopt verhinderd om te komen, dan kunt u zonder kosten uw aanmelding annuleren tot dinsdag 24 mei 12:00. Komt u niet zonder dat aan te kondigen, dan brengen we 50 euro annuleringskosten in rekening.  

Locatie

Het symposium vindt plaats in Cultuurhuis De Lindenberg, Ridderstraat 23, 6511TM Nijmegen

 

Beschrijving mini-lezingen

Ronde 1

1.1 In gesprek over onderzoek naar begrijpend lezen
Spreker: Joyce Gubbels
Het Expertisecentrum Nederlands is projectleider van de grootschalige (inter)nationale onderzoeken naar begrijpend lezen in het basis- en voortgezet onderwijs (Gubbels et al., 2017; 2019). Daarnaast voeren onderzoekers in opdracht van bijvoorbeeld een schoolbestuur, gemeente of samenwerkingsverband ook kleinschalige onderzoeken uit naar de leesprestaties op scholen. Dankzij deze combinatie van onderzoeken zijn er op verschillende niveaus resultaten beschikbaar die het startpunt kunnen zijn voor het stimuleren van effectief begrijpend leesonderwijs. In deze sessie gaan onderzoekers met u in gesprek over kansen voor (vervolg)onderzoek naar effectief begrijpend leesonderwijs. Waar zou het onderzoek zich op moeten richten? Welke gegevens zijn er al beschikbaar en hoe kunnen die gegevens ingezet worden om onderwijsbeleid te bepalen? Wat is nodig om onderzoeksresultaten te vertalen en in te zetten in de onderwijspraktijk?

1.2 Effectief begrijpend leesonderwijs in de lerarenopleiding
Spreker: Martine Gijsel en Annelies van der Lee
Leerkrachten in het basisonderwijs hebben een cruciale rol in het verzorgen van kwalitatief goed lees- en spellingsonderwijs. Hoe worden studenten aan de pabo voorbereid op deze rol? De Taalunie (2021) heeft recentelijk onderzocht hoe lerarenopleiders in Nederland en Vlaanderen aanstaande leraren voorbereiden op het verzorgen van effectief begrijpend leesonderwijs. Gijsel en Van der Lee (2021) onderzochten bij 16 pabo’s in Nederland aan welke dyslexiethema’s ze aandacht besteden in de verschillende leerjaren en de kennis m.b.t. lezen, leesproblemen en dyslexie van een aantal laatstejaars pabostudenten. In deze sessie gaan we met elkaar in gesprek over de bevindingen van beide onderzoeken: in hoeverre zijn de resultaten herkenbaar in de eigen lerarenopleiding? Wat kunnen we van elkaar leren en wat hebben lerarenopleiders nog nodig om toekomstige leerkrachten goed voor te bereiden op het leesonderwijs op de basisschool?

1.3 Samenwerking tussen onderwijs en zorg bij leesproblemen en dyslexie: hoe krijgen we het daadwerkelijk voor elkaar?
Spreker: Evelien Krikhaar
Leren lezen en schrijven is een belangrijke basisvaardigheid voor iedereen. Om er voor te zorgen dat iedere leerling zich deze basisvaardigheden kan eigen maken, moeten niet alleen onderwijs- en zorgprofessionals aan de slag, er is ook een actieve rol nodig van bestuurlijke partijen. Pas dan kan er samenwerking ontstaan in de gehele dyslexieketen, met duurzame verbeter- en implementatietrajecten en verankering van een effectieve gezamenlijke aanpak door Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs, schoolbesturen, zorgaanbieders en gemeenten. Maar hoe krijgen we dat in de praktijk voor elkaar? In deze sessie gaan we met u in gesprek over kansen en uitdagingen bij het invullen van een sluitende ketenaanpak bij leesproblemen en dyslexie. Wat is er nodig voor het realiseren van een goede regionale samenwerking tussen onderwijs, zorg en ouders, waarbij (a) de kwaliteit van onderwijs én zorg verbetert, (b) de afstemming met ouders optimaal wordt, (c) er zicht komt op effecten van strategisch handelen van de ketenpartners, en (d) het aantal onterechte verwijzingen naar de zorg vermindert? En hoe kan het EN en Dyslexie Centraal hierbij helpen?

1.4 Wat geven we leerkrachten terug uit onderzoek? Lancering van boek ‘Putting PIRLS to use in classrooms across the globe’
Spreker: Marian Bruggink (EN) en Andrea Netten (IEA)
IEA (International Association for the Evaluation of Educational Achievement) initieert grootschalige vergelijkende onderwijs-onderzoeken om inzicht te bieden in hoe leerlingen wereldwijd presteren. PIRLS, de Progress in International Reading Literacy Study, is een van de kernonderzoeken van IEA en biedt trends en internationale vergelijkingen van de leesvaardigheid van groep 6-leerlingen. Het Expertisecentrum Nederlands voert al sinds de eerste meting in 2001 het Nederlandse aandeel in PIRLS uit. Al langer bestond de wens om iets terug te geven aan de doelgroep waar de data verzameld wordt: de professionals in de school. Vanuit die wens is het boek ‘Putting PIRLS to use in classrooms across the globe’ geschreven. Dit boek is het eerste deel in een nieuwe serie en biedt leerkrachten handvatten voor de inzet van evidence based didactische principes en het gebruik van de PIRLS-data ter versterking van hun onderwijs in begrijpend lezen. 

1.5 Leesmotivatie en leesprestaties: wat zegt de wetenschap en waar liggen kansen voor de praktijk? 
Spreker: Melissa in 't Zandt 
Veel jongeren lezen niet graag of lezen alleen maar als het moet. De leesmotivatie en het leesgedrag van kinderen en jongeren in combinatie met hun leesprestaties krijgt al een aantal jaren meer aandacht in Nederland. Aanleiding hiervoor zijn onder andere de onderzoeksresultaten van twee grote internationale vergelijkende onderzoeken, een bij groep 6-leerlingen (PIRLS) en een bij 15-jarige jongeren (PISA). Uit deze onderzoeken blijkt dat de leesprestaties van Nederlandse kinderen een dalende trend laten zien (Gubbels et al., 2019) en dat gemiddeld het leesplezier van Nederlandse jongeren het laagst was van alle deelnemende landen. In deze sessie wordt ingegaan op de wetenschappelijke inzichten omtrent de relaties tussen leesmotivatie en leesprestaties en wat dit voor de praktijk betekent. Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk worden kansen besproken voor het stimuleren van leesmotivatie en leesprestaties.

Ronde 2

2.1 Effectief begrijpend leesonderwijs: integraal, in interactie en met instructie
Spreker: Nicole Swart
De begrijpend leesvaardigheden van leerlingen in het po en vo houden professionals in het onderwijs al een aantal jaar bezig. Dat er iets moet veranderen, daar is iedereen het wel over eens; de manier waarop brengt echter veel meer discussie met zich mee. Maar hoe ziet effectief begrijpend leesonderwijs eruit? In onze ogen is goed begrijpend leesonderwijs integraal opgenomen in het onderwijs in alle vakken, is het interactief, en vergt het duidelijke instructie. In deze sessie worden deze drie aspecten van goed begrijpend leesonderwijs toegelicht door te kijken naar de wetenschappelijke evidentie en bekijken we middels voorbeelden uit de praktijk hoe effectief begrijpend leesonderwijs vorm gegeven kan worden.

2.2 In gesprek over onderzoek naar leesproblemen en dyslexie
Spreker: Martine Gijsel
Het Expertisecentrum Nederlands is projectleider van Dyslexie Centraal en auteur van de protocollen Leesproblemen en dyslexie. In deze projecten en publicaties staat de vertaalslag van wetenschappelijk onderzoek naar de onderwijspraktijk steeds centraal. Daarnaast willen we met praktijkgericht onderzoek -samen met andere partners- nieuwe kennis opleveren over effectieve onderwijspraktijken. In deze sessie gaan onderzoekers met u in gesprek over kansen voor (vervolg)onderzoek naar effectief onderwijs in technisch lezen en de ondersteuning van leerlingen met leesproblemen en dyslexie. Waar zou het onderzoek zich op moeten richten? Welke gegevens zijn er al beschikbaar en hoe kunnen die gegevens ingezet worden om onderwijsbeleid te bepalen? Wat is vervolgens nodig om onderzoeksresultaten te vertalen en in te zetten in de onderwijspraktijk?

2.3 Partnerschap in onderwijsverbetertrajecten: verbinding tussen onderzoek en praktijk
Spreker: Judith Stoep
Werkplaatsen voor onderwijsonderzoek komen tegemoet aan de wens om schoolteams en onderzoekers op een structurele basis nauwer met elkaar te laten samenwerken. Dat zou volgens Coburn et al. (2021) leiden tot het vergroten van expertise van de leerkracht, de implementatie van bewezen effectieve aanpakken en de focus op onderzoek dat door alle betrokkenen als urgent wordt ervaren. Tijdens deze sessie gaan we met u in gesprek over onze ervaringen met de Werkplaats Onderwijskansen Arnhem Nijmegen en andere trajecten waarin het Expertisecentrum Nederlands heeft ingezet op partnerschap om het taal- en leesonderwijs te optimaliseren.

2.4 Dyslexiescans in het onderwijs
Spreker: Marian Bruggink en Evelien Krikhaar
Vanuit Dyslexie Centraal worden scholen door het Expertisecentrum Nederlands in samenwerking met verschillende partners in staat gesteld om systematisch en duurzaam te werken aan preventie en het op een integrale en effectieve manier aanpakken van lees-, spellingproblemen en dyslexie. In deze presentatie gaan we in op de scans die op dit gebied ontwikkeld zijn voor het po en vo. Met deze online zelfevaluatie-instrumenten kunnen scholen hun aanpak met betrekking tot het lees- en spellingonderwijs en de begeleiding van leerlingen met lees- en spellingproblemen en dyslexie in kaart brengen. De uitkomst van de scans kan als startpunt dienen voor duurzame verbeterslagen in het onderwijs.