Van proefschrift naar praktijk
Een promotieonderzoek is een meerjarig wetenschappelijk onderzoek waarin een onderzoeker zich verdiept in een specifieke vraag binnen een vakgebied. De onderzoeker verzamelt en analyseert gegevens volgens wetenschappelijke methoden en draagt met de resultaten bij aan nieuwe kennis. De resultaten worden beschreven in een proefschrift, dat na beoordeling door wetenschappers wordt verdedigd tijdens een openbare promotie.
Deze proefschriften zijn meestal geschreven in het Engels en vanwege het fundamenteel wetenschappelijke karakter niet altijd direct passend bij de onderwijspraktijk. Het Expertisecentrum Nederlands heeft verschillende onderzoekers geholpen bij het vertalen van hun proefschrift naar praktijkgerichte publicaties.
Executieve functies voor het lezen – Eva van de Sande
Leren lezen is een van de kerndoelen in het basisonderwijs, maar er zijn al vroeg grote individuele verschillen in de leesontwikkeling. Als kinderen hun beginnende leesvaardigheden goed kunnen aanleren, hebben ze een sterkere basis om op door te pakken tijdens hun hele leesontwikkeling. Executieve functies helpen deze basis te leggen, omdat ze de cognitieve, gedragsmatige en sociaal-emotionele processen reguleren die nodig zijn tijdens het leren lezen. Deze publicatie gaat in op recent onderzoek naar de rol van executieve functies voor het leren lezen. Het beschrijft de inzichten uit het promotieonderzoek van Eva van de Sande en gaat verder in op de educatieve implicaties om executieve functies te ondersteunen en zo de leesbasis van kinderen te kunnen versterken.
De rol van woordenschat bij begrijpend lezen – Nicole Swart
Het kunnen begrijpen van geschreven teksten is een voorwaarde voor het goed kunnen functioneren in onze geletterde maatschappij. Denk bijvoorbeeld aan het lezen van een brief van de overheid of het lezen van de bijsluiter van medicijnen. De basis voor deze vaardigheid wordt al in het basisonderwijs gelegd. Nadat kinderen het technisch lezen goed onder de knie hebben, is er ruimte om de gelezen woorden tot een betekenisvol geheel samen te voegen. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is dat kinderen de betekenis van de belangrijkste woorden in de tekst kennen. Daarover gaat het proefschrift van Nicole Swart. Zij onderzocht de rol van lexicale kwaliteit binnen begrijpend lezen en welke cognitieve factoren van invloed zijn op de ontwikkeling van lexicale kwaliteit en begrijpend leesvaardigheden. Ook deed ze onderzoek naar de effecten van een woord-in-tekst integratie lesprogramma. De resultaten die ze in deze studies gevonden heeft, resulteren in een aantal praktische aanbevelingen voor het onderwijs.
Begrijpend lezen bij beginnende lezers met verschillende taalachtergronden – Liza van den Bosch
Lezen is een van de belangrijkste vaardigheden die kinderen leren op de basisschool. Het stelt hen in staat om geschreven teksten te kunnen decoderen en begrijpen, en dat is van essentieel belang op school én daarbuiten. Begrijpen lezen is echter een complete vaardigheid en er bestaan grote individuele verschillen tussen kinderen. Sommige kinderen komen gemakkelijk tot goed tekstbegrip, terwijl andere veel moeite hebben met begrijpen van een tekst. Begrijpend lezen kan vooral lastig zijn voor kinderen die thuis een andere taal spreken en op school leren lezen in hun tweede taal. Deze onderwijsbrochure beschrijft de belangrijkste inzichten uit het proefschrift van Liza van den Bosch. Zij deed onderzoek naar variatie in begrijpend lezen bij eentalige en tweetalige kinderen in groep 4 en 5. Deze inzichten gaan over de begrijpend leesprestaties, de begrijpend leesontwikkeling en de begrijpend leesprocessen van beginnende lezers met verschillende taalachtergronden en leiden tot een aantal praktische aanbevelingen voor het onderwijs.
