PIRLS
In het schooljaar 2025-2026 wordt de leesvaardigheid van leerlingen van groep 6 in kaart gebracht met het PIRLS onderzoek. Naast afname van een digitale leestoets, worden ook vragenlijsten afgenomen bij leerlingen, ouders, leerkrachten en schoolleiders. Hiermee wordt inzicht verkregen in leesgedrag en het leesonderwijs op Nederlandse scholen en scholen in andere landen. Daarmee biedt PIRLS de mogelijkheid om de prestaties en achtergrondfactoren binnen en tussen landen te vergelijken.
Doel
PIRLS staat voor Progress in International Reading Literacy Study en is een internationaal vergelijkend onderzoek. PIRLS heeft als doel om de begrijpend leesprestaties binnen een grote groep landen in kaart te brengen. Dat maakt het mogelijk sterke en zwakke punten in systeem-, school-, klas- en leerlingkenmerken te vergelijken en beleidsaanbevelingen te formuleren ter verbetering van het (lees)onderwijs.
Leestoets en vragenlijsten
Leerlingen uit groep 6 maken een digitale leestoets en vullen een vragenlijst in over het lezen thuis en op school. Ook leerkrachten, ouders en schoolleiders van de leerlingen worden gevraagd een digitale vragenlijst in te vullen. De resultaten worden anoniem verwerkt door het onderzoeksteam en teruggekoppeld in een schoolspecifieke rapportage. De landelijke resultaten worden eind 2027 gepresenteerd in een nationaal en internationaal rapport.
Organisatie
PIRLS wordt geïnitieerd door de International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA). Het onderzoek vindt elke vijf jaar plaats en aan het onderzoek nemen ongeveer 60 landen deel, 4500 leerlingen per land. Het Expertisecentrum Nederlands voert al sinds de eerste meting in 2001 in samenwerking met de Radboud Universiteit het Nederlandse aandeel in PIRLS uit. De Nederlandse resultaten van het recentste PIRLS onderzoek in 2021 zijn beschreven in een nationaal rapport en samengevat in een infographic van highlights.
Wilt u meer informatie over het onderzoek in groep 8 en bij schoolverlaters, kijk dan op de projectpagina van het peilingsonderzoek leesvaardigheid.
Veelgestelde vragen PIRLS
Waarom is het belangrijk om mee te doen aan de proefmeting?
Iedere ronde worden er nieuwe teksten en opdrachten toegevoegd aan de leestoets. Om ervoor te zorgen dat dit nieuwe materiaal geschikt is voor onderzoek, wordt dit in een proefmeting uitgeprobeerd. Daarnaast wordt de proefmeting gebruikt om na te gaan of de procedures werkbaar zijn voor de scholen en onderzoekers.
De klas heeft twee leerkrachten. Moeten ze beiden de vragenlijst invullen?
De leerkracht(en) van de geselecteerde klas wordt gevraagd een vragenlijst in te vullen. Wanneer er sprake is van meerdere leerkrachten voor één klas vult de leerkracht die de leerlingen het beste kent de vragenlijst in.
De leerlingen zitten in een combinatieklas. Hoe werkt dat?
Het onderzoek wordt enkel uitgevoerd onder groep 6 leerlingen. Dat betekent dat de groep op de dag van de afname zal worden opgesplitst. De onderzoeksassistent overlegt met u hoe dat op uw school geregeld kan worden.
Sommige leerlingen hebben ouders die geen Nederlands spreken. Hoe kunnen wij hen informeren?
De informatiebrief voor ouders is geschreven op B1-niveau. Daarnaast is de brief vertaald naar het Engels, Frans, Turks, Arabisch, Pools en Spaans.
Moeten ouders toestemming geven?
Nee, de gegevens zijn niet herleidbaar naar leerlingen. Daarom wordt gewerkt met passieve toestemming. Ouders kunnen bezwaar maken zoals beschreven in de informatiebrief. Wanneer ouders bezwaar maken, doet het kind niet mee.
Wat gebeurt er als een leerling niet mee wil of kan doen?
Deelname is vrijwillig. Leerlingen kunnen vragen overslaan. Leerlingen die door ouders of school zijn afgemeld, krijgen van de leerkracht een andere opdracht tijdens de onderzoeksafname.
De situatie van de school is veranderd. Wat moet ik doen?
In veel gevallen is het brinnummer van de school leidend. Zodra u gebeld wordt, bekijkt u samen met een onderzoeksassistent wat er precies is veranderd en wat de eventuele consequenties zijn.
Hoe worden scholen en leerlingen geselecteerd?
De selectie van scholen is volledig willekeurig. Een internationale organisatie selecteert scholen op basis van een lijst van alle scholen in Nederland. Het Nederlandse onderzoeksteam heeft hier geen invloed op.
Moeten alle ouders de oudervragenlijst invullen?
Het invullen van de oudervragenlijst is vrijwillig. Leerkrachten hoeven niet bij te houden welke ouders de vragenlijst invullen en er hoeft geen herinnering gestuurd te worden.
Worden er aanpassingen gedaan voor leerlingen met dyslexie?
PIRLS is een internationaal onderzoek en moet in alle landen op dezelfde manier worden afgenomen. Daarom worden er geen aanpassingen zoals extra tijd gedaan.